Anemurium Antik Kenti

Anemurium Antik Kenti, Mersin’in Anamur ilçesinde, Antik dönemde Dağlık Kilikya Bölgesi’nin batı bölümünde yer alan önemli liman yerleşimlerinden biridir. Doğu Akdeniz deniz ticaret yolu güzergahındaki kent, aynı zamanda Anadolu’nun iç bölgelerindeki yerleşimlerin denize erişimini sağlamıştır. Antik kaynaklarda Anemurium adının “rüzgârlı yer” anlamında kullanıldığı geçmektedir.

📜 Tarihsel Gelişim ve Stratejik Konumu

Anemurium’da ilk yerleşimin ne zaman başladığı bilinmemekle birlikte, bir liman listesinde adı geçtiği için MÖ 4. yüzyılda var olduğu söylenebilmektedir. Kent, MS 1. yüzyılda gelişmeye başlayan Commagene Krallığı’nın bir bölümü olmuş ve Kral 4. Antiokhos’un sikkelerinin basıldığı bilinmektedir. Kenti çevreleyen toplam 1,5 kilometre uzunluğundaki surlar bu dönemde yapılmıştır.

Kıbrıs’a yakın olması nedeniyle, özellikle Roma döneminde ara istasyon konumunda olan kent, doğal kaynakların ihraç edildiği önemli bir ticaret merkezi haline gelmiştir. Şu anda ayakta olan yapıların çoğu da bu dönemden kalmadır. Şehrin bu parlak dönemi MS 260 yılında Pers ordularının eline geçmesiyle son bulmuştur. Şehir, 5. yüzyılda Isaurialıların eline geçmiş ve Isaurialı Zenon döneminde refaha kavuşmuştur. Bu dönem 6. yüzyıla kadar sürmüş, ancak 7. yüzyılda Arap akınlarına uğrayan kent bu tarihten sonra tamamen terk edilmiştir.

Kazı ve Buluntular

1960’lı yıllarda Toronto Üniversitesi’nden Elisabeth Alföldi tarafından başlatılan yüzey araştırmaları, daha sonra Prof. James Russel başkanlığında kazı ve restorasyon çalışmaları şeklinde sürdürülmüştür. Yapılan kazılarda, kentin zengin ticari ve günlük yaşamına dair buluntular ortaya çıkarılmıştır; bunlar arasında balıkçı aletleri, terzi, çömlekçi aletleri, sikkeler, altın kemer tokaları, kolye, küpe ve bilezik gibi eşyalar yer almaktadır.

🏰 Akropol ve Aşağı Şehir Yapıları

Kentin yerleşimi, Akropol (yukarı şehir) ve Aşağı Şehir olarak ikiye ayrılmıştır.

Akropol (Yukarı Şehir)

Sarp ve tepelik bir arazi üzerine kurulan akropole ait kalıntılar, antik kentin güney ucunda, denize doğru çıkıntı yapan oldukça yüksek ve çevreye hâkim burun kısmında yer almaktadır. Akropolde; Helenistik ve Orta Çağ’a ait sur duvarlarının yanı sıra birçok yapı kalıntısı (olasılıkla sarnıç, hamam, kilise vb.) bulunmaktadır.

Aşağı Şehir (Kuzey Bölüm)

Aşağı Şehir olarak adlandırabileceğimiz kuzey bölümde, sahile yakın düzlükte kentin görkemli kamusal yapıları bulunmaktadır. Bunlar; odeon, tiyatro, bazilika, palaestra, beş hamam, dört kilise, su kemerleri ve sur gibi yapılardır. Kentin zikzaklı sur duvarlarıyla çevrili olduğu ve kale içindeki yerleşimin tepeden denize inen bir duvarla ikiye ayrıldığı görülmektedir.

🏟️ Kamusal Yapılar: Odeon, Tiyatro, Hamamlar

Odeon ve Tiyatro

Tiyatro, odeonun kuzeyindedir; yamaca dayalı oturma yerlerinden iz kalmazken çevre duvarlarının bir kısmı görülebilmektedir. Tiyatronun karşısında yer alan odeon, dikdörtgen planlı ve iki girişlidir. Yarım daire şeklindeki oturma yerleri yaklaşık 900 kişiliktir. Oturma grupları altındaki kapılar, tonozlu ve mozaikli bir koridora giriş sağlamaktadır. Bu yapı MS 2. yüzyıla tarihlenmektedir.

Hamamlar ve Gymnasion

Halk hamamı tiyatronun batısında yer almaktadır ve ören yeri içerisindeki en büyük hamam yapısıdır (iki katlı, üç ısınma holü, iki yüzme havuzu). Alt katta tonozlu mekanlar ve yatay künk su dağıtım sistemleri görülebilir. Geometrik desenlerle bezeli taban mozaiğinden çok azı kalmıştır. Nekropol alanı ile deniz arasında kalan ve üç sahandan oluşan ikinci bir hamam daha bulunmaktadır.

Gymnasion, odeonun güneybatısında yer almaktadır. Bütün tabanı geometrik desenlerle süslenmiş mozaiklerle kaplıdır. 100 metre uzunluğunda, üç tarafı stoalarla çevrili ve yaklaşık bin metrekarelik bir alanı kaplamaktadır.

⚰️ Nekropol Alanı ve Su Kemerleri

Kenti batıda sınırlayan dağın yamaçlarında, birçok mezar tipinin bir arada olduğu, bölgenin en büyük nekropol alanı yer almaktadır. Anemurium Ören Yeri’ne ait nekropol alanı, Elaiussa-Sebaste gibi bölgede en iyi korunmuş alanlardan bir tanesidir. Nekropol alanında farklı tipte, birçoğu çatısına kadar korunmuş yaklaşık 350 adet mezar bulunmaktadır.

Su Kemerleri

Kentin kuzeyinde, doğu-batı yönlü olarak iki sıra halinde yapılmış su kemerleri yer almaktadır. Bunlardan üst sırada yer alanı, kente su sağlayan daha basit tarzda inşa edilmiştir.

🚌 Ulaşım ve Adres Bilgileri