Kanlı Divane Ören Yeri

Antik dönemde Dağlık Kilikya sınırları içinde kalan Kanytella, bugünkü adıyla Kanlı Divane, Mersin’in yaklaşık 50, Erdemli ilçesinin ise yaklaşık 13 kilometre batısında yer alır. Kanlı Divane Antik yerleşimi; merkezinde bulunan ve Kanlı Divane Obruğu olarak adlandırılan büyük bir yer çöküntüsünün etrafında kurulmuştur. İskân faaliyetleri Hellenistik dönemden (MÖ 3. yüzyıl) itibaren Geç Antik döneme (MS 7. yüzyıl) kadar kesintisiz devam etmiştir. 15. yüzyıldan itibaren Türkmen grupları bölgeye yerleşmeye başlamıştır.

🌋 Antik Kent ve Obruk (Fiziki Yapı)

Antik kentin merkezi konumunda olan obruk, tavan kısmının çökmesi sonucu oluşmuş 142 metre uzunluğunda, 95 metre eninde, 413 metre çevresi bulunan, 50 metre derinliğinde yaklaşık 12 bin metrekare yüzölçümlü doğal bir çukurdur. Yerleşimin büyük bir kısmı bu obruğun çevresine yayılmıştır.

📜 Kanlı Divane İsminin Kaynağı

🏛️ Anıtsal Yapılar ve Kabartmalar

Helenistik Kule ve Armaronzas Kabartması

• Helenistik Kule: Obruğun güneybatı kenarında yer alan bu dikdörtgen planlı kule, obruğun tek Helenistik dönem yapısıdır. Üzerindeki yazıtlar sayesinde MÖ 3. yüzyıl sonu ile 2. yüzyıl başında rahip kral Teukros tarafından yaptırılmış ve Zeus Olbios’a adanmış olduğu anlaşılmıştır.
• Armaronzas ve Ailesinin Kabartması: Obruğun güney duvarında bulunan ve MS 1. yüzyıla tarihlenen bu kabartma, ayakta duran üç kadın ve bir erkek figüründen oluşur. Altındaki yazıtta, Hermias’ın babası Armaronzas’ın, karısının ve çocuklarının heykellerini diktirdiği bildirilmektedir. Ayrıca bu kabartmalara zarar verenin Zeus’a bin drahmi vermesi gerektiği de ifade edilmiştir.

Asker Kabartmaları ve Çanakçı Kaya Mezarları

• Asker Kabartması (Trogomon): Obruğun kuzey cephesinde yer alan kabartmadaki asker, sağ elinde mızrak, sol elinde bir kılıç tutmaktadır. Kabartmanın kuzeybatısında askerin adının “Trogomon” olarak okunabildiği bir yazıt bulunmaktadır ve bu yazıtın askerin annesi tarafından yazdırıldığı anlaşılmıştır.
• Çanakçı Kaya Mezarları: Obruğun 1 kilometre kadar güneybatısındaki bu mezarlarda, yas tutan kadın kabartması da dahil olmak üzere mezar sahiplerinin kabartma olarak yapılmış tasvirleri yer alır. MÖ 1 – MS 1. yüzyılları arasına tarihlendirilmektedir.

👑 Aba’nın Mezarı ve Görkemli Yazıtı

Kanytella’nın en görkemli anıt mezarı olan bu yapı, Roma dönemi tapınakları tipinde yapılmıştır. Kapı üzerindeki yazıta göre Aba adlı bir kadın tarafından kendisi ve kocası Arios adına yaptırılmıştır.

Üç Ayak Mezar Anıtı

Kanytella’nın bir diğer önemli anıt mezarıdır. Yaklaşık 4,12 x 4,22 metre ebatlarında ve 3,5 metre yüksekliğe sahiptir. Ana kayadan oluşan bir podyum ile yükseltilmiştir. Cellası tonozlu bir üst yapıya sahiptir. Yapının önünde üç sütunlu bir dış cephe tasarımı ve üstte bir üçgen alınlık bulunur. Dış cephe tasarımıyla mimarlık tarihi açısından benzersizdir ve başka bir örneği bulunmamaktadır. Yapı MS 3. yüzyılın ikinci çeyreğine tarihlenmektedir.

🕊️ Kiliseler ve Erken Hristiyanlık İzleri

Kanlı Divane obruğunun etrafında dört önemli kilise yer alır. Ayrıca bugün sadece apsisi görülebilen beşinci bir kilise ve son dönem araştırmalarında tespit edilen bir şapelin de varlığı bilinir. Yerleşimdeki kiliselerin ihtiyaç nedeniyle değil, ekonomik refahın göstergesi olarak yapıldıkları kabul edilebilir.

Kanlı Divane’deki kiliseler; plan şemaları ve kullanılan malzemeleri ile bölge kiliseleriyle ortak özellikler gösterir. Apsisin iki yanındaki ve arkasındaki mekanların dıştan düz bir duvarla sınırlandırılmasıyla Suriye Erken Hristiyanlık-Bizans Dönemi kiliselerinin özelliklerini taşır. Galerilerinin varlığı ve bezemeli sütun başlıkları ile de 5. yüzyıl sonu 6. yüzyıl başlarına ait Kilikia ve İsauria bölgelerinin önemli yapıları içinde yer alır.

🚌 Ulaşım ve Adres Bilgileri