Soli Pompeipolis
Soli Pompeipolis Antik Kenti, Mersin’in Mezitli ilçesinde, günümüzdeki Viranşehir Mahallesi sınırları içinde yer almaktadır. Bir liman kenti olan Soli, Helenistik dönemde Seleukos egemenliği altındayken parlak bir dönem yaşamış, ancak en görkemli yıllarını Roma ve Bizans dönemlerinde görmüştür.
📝 Bu Sayfada Neler Var? (İçindekiler)
📜 Tarihçe ve Pompeiopolis Adının Verilişi
Kentin erken tarihi hakkında kesin bilgi olmamasına rağmen, MÖ 5. yüzyılda sikke basılması, Soli’nin bir ölçüde özerk olduğunu gösterir. Seleukos yönetiminin zayıflamasıyla, Armenia Kralı Tigranes kenti yağmalayıp halkını göçe zorlamıştır.
Romalı komutan **Pompeius’un** bölgedeki korsanlığa son vermek için MÖ 67’de yaptığı reformlar sırasında, dağdaki korsanların bir bölümü nüfusu azalan Soli’ye yerleştirilmiştir. Grekçe Soloi, Latince ise Soli olarak kullanılan kentin adı, bu olaydan sonra **Pompeiopolis** (Pompeius’un kenti) olarak değiştirilmiştir.
Roma yönetimi ile kent yeniden canlılığına kavuşmuştur. İmparator Hadrianus MS 130’da Anadolu gezisi sırasında Soli’deki liman çalışmalarına parasal destek vermiştir. Kent, Hıristiyanlık döneminde bir piskoposluk merkezi olmuş, ancak 525’te büyük bir depremle zarar görmüş ve 7. yüzyılda Arap akınlarıyla tamamen terk edilmiştir.
🏛️ Sütunlu Cadde ve Figürlü Konsollar
Antik kentte günümüze ulaşan en görkemli kalıntı, Sütunlu Cadde’dir. Bugün caddede toplam 33 sütun ayaktadır; bunlardan 4’ü batı 29’u doğu sütun dizisine aittir.
Korinth düzenindeki sütun başlıklarından bazıları figürlüdür. Ayrıca bazı sütunların üzerindeki yazıtlardan, caddeye bakan konsolların Romalı imparatorların ya da üst düzey yöneticilerin **büstlerini taşıdığı** anlaşılmaktadır. Kentte, 19. yüzyılda gelen Avrupalı gezginler tiyatro, tapınak, hamam gibi yapıların bulunduğundan da söz etmişlerdir; ancak bu yapılar günümüze ulaşmamıştır.
⚓ Antik Liman ve Soli Höyük
Soli Pompeipolis, antik döneme ait liman kalıntıları gözle görülebilen ender ören yerlerinden biridir.
Antik Liman
Kalıntılarının bir bölümü bugün de görülebilen liman, birbirinden 200 metre aralıklarla düzenlenmiş iki dalgakırandan oluşmaktadır. Batıdaki dalgakıran daha iyi korunmuştur ve ölçülere göre uzunluğu yaklaşık 160 metre, eni ise 23 metredir. Büyük kalker blokların, demir perçinlerle tutturulduklarını gösteren izler halen görülebilmektedir.
Soli Höyük
Höyük yaklaşık 22 metre yüksekliğinde ve 300 metre çapındadır. Tepe üzerinde yapılan yüzey araştırmalarında **erken demir döneminden**, Roma dönemine kadar tarihlenen keramik parçaları bulunmuştur. Höyük, kentin çok eski bir yerleşime sahip olduğunu kanıtlamaktadır.