Mut İlçesi
Mut, Toros Dağları eteklerinde, Göksu Nehri kıyılarında kurulmuştur. Hititlere dayanan köklü bir geçmişi vardır; Romalılar döneminde adı CLAUDO POLİS idi. İlçe, Mut’s veya Mut’yos isimli bir komutandan aldığı sanılan bugünkü adıyla anılmaktadır. Özellikle coğrafi işaretli Mut Kayısısı ile tanınır.
📝 Bu Sayfada Neler Var? (İçindekiler)
📜 Tarihçe ve Coğrafi Durum
Tarihi Gelişim
İlçenin kuruluşunun Hititlere dayandığı ve o zamanki adının Yenika veya Yenikande olduğu söylenir. M.Ö 334 yılında Büyük İskender tarafından Makedonya topraklarına katılmıştır. Türkmen Yörük Beyleri ve ardından Karamanoğulları’nın eline geçen yöre, 1466 yılında Fatih Sultan Mehmet’in vezirlerinden İshak Paşa tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır. Mut, Kurtuluş Savaşı’ndaki katkılarından dolayı Ulu Önder Atatürk’ten tebrik telgrafı almıştır.
Coğrafi Durum
Mut İlçesi Toros dağları eteklerinde, Göksu Nehri kıyılarında kurulmuştur. 250-300 rakımda yerleşimi bulunmaktadır. İlçenin toplam alanı 2860 km²’dir. Akdeniz iklimi ile karasal iklimin karakteristik özelliğini taşır; yazları kurak ve sıcak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Kozlar ve Sertavul yaylaları ile Karaekşi Milli Parkı mevcuttur.
🎥 Mut Tanıtım Videosu
🏰 Mut ve Mavga Kaleleri
Mut Kalesi
Şehrin içindeki kalenin inşa tarihi bilinmemekle birlikte, bugünkü hali Karamanoğulları devri karakterini gösterir. Dikdörtgen şeklindeki kalenin dört burcu ve içinde iç kale diye adlandırılan bir kulesi vardır.
Mavga Kalesi
Kozlar Yaylası yakınında, Mut’tan 16 km uzaklıkta yer alır. Sağlam kalan bir burcundaki kitabeye göre Alaattin Keykubat’ın emri üzerine 1230 yıllarında yapılmıştır. Sarp ve dik kayalar üzerine yapıldığından görünüşü ürperti verir. Yüksekliği 150 m’dir. Kale içindeki odalar, ahırlar, yemeklikler, sulama tekneleri ve içi Horasan harcı ile sıvanmış su sarnıçları kayalara oyularak oluşturulmuştur.
🕊️ Alahan Manastırı
Evliya Çelebi’nin “Ustasının elinden yeni çıkmış gibi duruyor” diye anlattığı Alahan Manastırı, Mersin-Karaman karayolu üzerinde, Mut’un 20 km kuzeyinde Geçimli Mahallesi civarındadır. 1300 m yükseklikte ve Göksu Vadisi’ne bakan dik bir yamaca oturtulmuştur. [Image of the interior of Köşekbükü Cave]
Hıristiyanlığın yayılması sırasında (St. Paul ve Barnabas’ın gezileri anısına) 440-442 yıllarında yapıldığı tahmin edilmektedir. Külliye; Batı Kilisesi, Manastır, Doğu Kilisesi, kayalara oyulmuş keşiş odacıkları ve mezarlardan oluşmaktadır.
Manastır Mimari Özellikleri
Kilise binaları, Ayasofya Müzesi ile ortak mimari özellikleri taşır. Kapının atkı ve yan dikmeleri zengin kabartmalarla süslüdür. Bu süslemelerde St. Paul, St. Pierre figürleri, Cebrail, Mikail’in simgesel yaratıkları ezişi, kükreyen aslan, kartal ve öküz sembolleri ile İncil yazılarının tasvirleri, üzüm salkımları ve balık motifleri bulunur.
- Galeri: Kiliselerin doğusundaki geniş avlunun güneyinde dinsel törenlerin yapıldığı 11 m uzunluğunda kemerli ve sütunlu bir galeri şeklindedir.
- Mezarlar: Galeride apsisli vaftizhane ve karşısında, Alahan Manastırı’nın en görkemli yapısı olan mezarlar bulunmaktadır.
🕌 Türbeler ve Camiler
Laal Paşa Camii
Karamanoğulları İbrahim Bey’in emirleri ile Laal Paşa tarafından yaptırılmıştır (1356-1390). Kare planlı ve orta kubbeli, düzgün kesme taşlarla inşa edilmiştir. Bahçesinde Laal Paşa’nın da yattığı sanılan 2 adet kümbet (türbe) bulunmaktadır.
Nure Sofi Türbesi
Karamanoğlu Beyliği’nin ilk tarihi şahsiyeti olan Nure Sofi’ye aittir. 1228 yılında Selçuk Sultanı I. Alaiddin Keykubat tarafından bölgeye yerleştirilmiştir. Türbe, Sinanlı nahiyesi Değirmenlik Yaylası (Yalnızcabağ Mahallesi)’nda bulunmaktadır.
Zeyne Türbesi (Şeyh Ali Semerkandi)
Gülnar’dan Mut’a giderken Zeyne Kasabası’nda (Sütlüce) yer alır. Beylikler dönemi eseri olup, geniş bir bahçe içinde yer almaktadır. Efsaneye göre Şeyh Ali Semerkandi, sopasını kayaya vurarak su fışkırtmıştır.
Dağ Camii ve Kızıl Minare
Dağ Camii (Mut’un 2 km güneybatısı) Selçuklular dönemine (11. yy. sonları) ait olduğu sanılmaktadır. Kızıl Minare ise rengi nedeniyle bu adı almış olup, yapılış tarihi kesin olmamakla birlikte Karamanoğulları döneminde yapıldığı sanılmaktadır.
🏞️ Doğal ve Diğer Tarihi Yapılar
Yerköprü Şelalesi
İlçe merkezine 35 km uzaklıktaki bu doğa harikası, Göksu Nehri’ni besleyen Ermenek Çayı’nın uzun yıllar süren topraktaki aşındırma etkisi sonucu oluşmuştur. Doğal su tünelinin uzunluğu 250 metredir.
Karacaoğlan ve Heykeli
Büyük halk şairi Karacaoğlan’ın hayatı üzerine kesin bir bilgi olmasa da, 1606’da doğup 1670 yılında öldüğü tahmin edilmektedir. Güney Anadolu’da yaşayan Türkmen aşiretinden olduğu ve Mutlu olduğu muhakkaktır. Mut’taki Çınaraltı Parkı’nda, 1973 yılında heykeltıraş Hüseyin Gezer tarafından yapılan heykeli bulunmaktadır.
Diğer Tarihi Kalıntılar
Dağpazarı (Corapissus)
Antik ismi Corapissus olan kentin antik yol üzerinde oluşu, eski kente ayrı bir önem vermiştir. Hayat ağacının kollarına asılmış hayvan ve geometri desenlerle bezenmiş taban mozaiği göze çarpar. Bizans dönemine ait kilisenin apsisi ayaktadır.
Sartavul Hanları
Karaman karayolunun Toros dağlarını aştığı Sartavulbeli’nin Mut tarafındadır. Yolcuların sıkıntılarını ve kazaları önlemek amacıyla, 5’er km arayla tonoz örtülü birer han yapılmıştır. Günümüzde de yolcular tarafından kullanılmaktadır.
Balabolu (Adrasos) ve Sinobiç
Balabolu (Adrasos), Mut’un batısında (Yalnızcabağ Mah. yakını) büyük bir antik yerleşim alanı olup, çok sayıda lahit ve duvar kalıntıları vardır. Sinobiç kalıntıları (Yeşilyurt Mah.) ise Roma dönemine ait lahit ve sarnıçları barındırır.
Alaoda Mağarası ve Söğütözü Köprüsü
Alaoda Mağarası (Geçimli Mah.), tabanı mozaik döşemeli olup, yapılış tarihi kesin bilinmemektedir. Söğütözü Köprüsü ise Roma dönemine ait olduğu bilinmektedir.
🏘️ Mut Mahallesi Listesi
Mut ilçesine bağlı 102 mahallenin tam listesi aşağıdadır: