Toroslar İlçesi
Toroslar, adını aldığı görkemli Toros Dağları’nın eteklerine kurulmuş, Mersin’in merkez ilçelerinden biridir. Şehrin kuzey kısmını kapsar ve hem kentsel yerleşimlere hem de Gözne gibi popüler yaylalara ev sahipliği yapar. 2008 yılında ilçe teşkilatı kurulan Toroslar, Mersin’in sanayi ve lojistik potansiyelini barındıran dinamik bir merkezdir.
📝 Bu Sayfada Neler Var? (İçindekiler)
📜 Tarihçe ve Genel Bilgiler
Toroslar, 2008 yılında Akdeniz ve Yenişehir ilçelerinin bazı bölgelerinin ayrılmasıyla kurulmuştur. Bölgenin yüksek rakımlı mahallelerinde, özellikle Gözne Yaylası, yaz aylarında serin havası nedeniyle yoğun yaylacılık kültürü hala devam etmektedir. İlçe, aynı zamanda Mersin’in lojistik ve endüstriyel potansiyelini barındırır.
🏺 Yumuktepe Höyüğü (Neolitik Dönem)
Arkeoloji dünyasında ayrı bir önemi bulunan Yumuktepe Höyüğü, kent merkezinin yaklaşık 1 km. kuzeyindeki Demirtaş Mahallesi’nde yer almaktadır. Höyük, Neolitik dönemden günümüze kadar kesintisiz yerleşim görmüştür.
Kazı Tarihi ve Önemli Bulgular
İlk kazılar 1936’da John Garstang tarafından başlatılmış ve 1993 yılında Prof. Dr. Veli Sevin ve Dr. Isabella Caneva’nın katılımıyla yeniden canlanmıştır. Garstang’ın tespit ettiği 33 tabakanın gerçekte iki katı olabileceği belirlenmiştir. Arkeobotanik analizler ise zeytinin ana vatanının bu bölge olduğu, üzümün ise daha geç dönemde geldiği gibi ilginç bulgular vermiştir.
Yumuktepe, tarihi boyunca doğal ve insani tahribat görmüştür. Ağaçlandırma, derin su sondajları ve 1968’deki sel felaketi höyüğün batı bölümünü ve birçok tabakayı yok etmiştir. Hatta höyük üzeri düzeltilerek park ve gazino inşa edilmiş, İslami dönemi içeren 1,5-2 m’lik tabaka bu sırada kaybedilmiştir. Kazı buluntuları Mersin Müzesi’nde sergilenmektedir.
🏰 Orta Çağ Kaleleri ve Yayla Yerleşimleri
Toroslar İlçesi, özellikle yüksek rakımlı bölgelerinde Orta Çağ’dan kalma birçok stratejik kaleye ev sahipliği yapar. Bu kaleler, Kilikia ve İç Anadolu arasındaki yolları korumak amacıyla kurulmuştur:
Çandır (Paperon) Kalesi
Mersin’in 40 km kuzeyinde, yöreye hakim bir plato üzerinde bulunur. Bizans İmparatoru Zeno’nun kaleyi arkadaşı Illius’a teslim ettiği ve Zeno’nun burada gömüldüğü söylentileri vardır. Uçurumlar doğal savunma setleri oluşturur.
Gözne Kalesi
Mersin’in 29 km kuzeyinde, Gözne Yaylası’nda, 1085 m yükseklikte sarp kayalıklar üzerindedir. Ortaçağ’a tarihlenen yapı, dikdörtgen formlu dört burçlu ve batıda tek kapılıdır. Kule tipli, altıgen formlu ikinci bir yapısı daha bulunmaktadır.
Kızlar Kalesi ve Manastırı
Çandır Kalesi’nin doğu-güneydoğusunda, zor ulaşılan bir burunda kuruludur. Halk arasında kale dense de aslında bir manastır olduğu anlaşılmıştır. Üzerinde 18 satırlık Ermenice yazıtın bulunduğu duvar kalıntısı sağlamdır.
Hebilli Kalesi
18 km kuzeydoğudaki Hebilli Mahallesi’ndedir. Ortaçağ dönemine ait, 20×14 m boyutlarındaki bu kale, Komutan Kalah Habellieh tarafından yaptırılmıştır. Köşeleri yuvarlak kuleli, iki katlı ve tavanı tonozludur.
Belenkeşlik Kalesi
Soğucak Yaylası’ndadır. İki katlı, dikdörtgen planlı bu Orta Çağ kalesi, kaldırılabilir ahşap bir düzenekle girişin sağlandığı tahmin edilen bir kapı açıklığına sahiptir.
Asar (Hisar) Kale
Gözne’den Arslanköy’e giden yol üzerindedir. Ortaçağ dönemine ait olup, güney kulesinin duvarlarında rengi ve deseni farklı, süslü taş yapısı kullanılmıştır. Burada dönemin kralı Het’um II’ye ait madeni paralar bulunmuştur.
🏘️ Toroslar Mahallesi Listesi
Toroslar ilçesine bağlı 66 mahallenin tam listesi aşağıdadır: